RSS Feed Görüntüle

Osman KESKİN

ÖĞRETİM PROGRAMLARINDA YER ALAN TEMEL BECERİLER

Bu Girişi Değerlendir
ÖĞRETİM PROGRAMLARINDA YER ALAN TEMEL BECERİLER



Türk Millî Eğitim sisteminde öğretim programlarının tümünde kazandırılması hedeflenen ortak beceriler bulunur. Bu üst düzey beceriler, tüm derslerin omurgasında yer alır. Bu becerilerin bilgisinin verilmesiyle gelişmeyeceği, tüm eğitim ve öğretim etkinliklerinde kullanılmasıyla kazandırılabileceği gerçeği tüm programlarda uygun yerlerde özellikle vurgulanır. Bu becerilerin gelişmesi için uygun etkinlikler programların her bölümünde yer alır.
Yapılandırmacı yaklaşıma göre hazırlanan öğretim programlarında öğrencilerin kazanması gereken bilgi, beceri, tutum ve davranışlar kazanımlar başlığı altında toplanmıştır. Bu kazanımlar öğretmene değil, öğrenciye yönelik olarak ifadeler şeklindedir. Kazanımlar spesifik olarak o ders için yazılmakla beraber bir üst mertebede tüm derslerin genel olarak öğrencilere kazandırmayı temel aldıkları beceriler bulunmaktadır. Bu temel becerileri şu şekilde sıralamak mümkündür.

1. Eleştirel düşünme
2. Yaratıcı düşünme
3. İletişim Becerisi
4. Araştırma-Sorgulama Becerisi
5. Problem Çözme Becerisi
6. Bilgi Teknolojilerini Kullanma Becerisi
7. Girişimcilik Becerisi
8. Türkçeyi Doğru, Etkili ve Güzel Kullanma Becerisi


Bu üst düzey beceriler tüm programların öğrencilere kazanımların işlenmesi aşamasında dolaylı olarak kazandırılmak istenen ve hatta kazanımlardan belki de çok daha fazla önem arz eden becerilerdir. Çünkü bu beceriler günlük hayatımıza doğrudan etki eden becerilerdir. Bilginin öğrenciler tarafından ezberlenmesi yani içselleştirilmeden, kullanılmadan hafızaya kaydedilmesi istenen bir durum değildir. Zaten günümüzde bilgi o kadar çoğalmıştır ve ulaşılması da o kadar kolaylaşmıştır ki bunları ezberlemenin kimseye bir faydası yoktur. Önemli olan bilgiye ulaşabilme, bu bilgiyi kullanma ve problemleri çözebilmektir. Bu ise yukarıda belirtilen becerilerin eğitim süreçleri içerisinde kazanılması ile mümkündür. Bu durum PISA, PIRLS, TIMMS gibi uluslar arası sınavlarda öğrencilerimizin başarısızlıklarında görülmektedir. Bu yarışmalarda öğrencilerin bu becerileri kullanarak cevaplayabilecekleri türden sorular yer almaktadır. Ancak teorik olarak bilgiye sahip olan çok zeki ve başarılı öğrencilerimiz bu sınavlardaki sorulara istenen cevapları verememektedir. Benzer şekilde iş dünyası da teorik bilgiye sahip elemanlardan ziyade bu bilgilerini kullanarak şirketlerinin gelişimini sağlayabilecek ve grup içerisinde sinerji oluşturarak yeni bilgiler üretebilecek elemanlar istemektedir. Ancak üniversiteyi bitiren öğrencilerimizin pek çoğu bu yeterliliklere sahip değildir. İşte bu nedenledir ki Milli Eğitim Bakanlığı eğitimin ürünleri olan öğrencilerde bu becerileri kazandırabilme amacıyla yeni programlar ve ders kitap setleri hazırlamıştır. Bu dönüşüm yalnızca materyallerle tabi ki sağlanamaz. Bu materyalleri kullanacak öğretmenlerin, okul müdürlerinin, müfettişlerin bilgilendirilmesi gerekmektedir. Bu sayede eğitim sitemindeki bu yenilik ve gelişmelerin başarıya ulaşması sağlanabilecektir.

a. Eleştirel düşünme:

Eleştirel düşünme, kendi düşüncemizi ve etkileşim halinde olduğumuz kişilerin düşüncelerini göz önünde tutarak kendimizi, çevremizdeki olayları, durumları ve düşünceleri anlamayı amaç edinen aktif ve organize edilmiş zihinsel bir süreçtir. Dilimizde “eleştiri” sözcük anlamıyla olumsuz karşıt düşünceymiş gibi algılanarak, önyargılı bir yaklaşım olarak ya, yergi ile karıştırılır ya da eleştirinin eksik, yanlış, çirkin yanları bulmaya dönük yargılama biçimi olarak kullanılır. Oysa eleştirel düşünme, kusur bulma ya da ayıplamayı hedeflemeyen, inceleme, sınama, yargılama temellerine dayanarak, yeni çözümler ve düşünceler üretmek demektir. Beş temel özelliği vardır.
1. Eleştirel düşünme aktif olmayı gerektirir.
2. Eleştirel düşünme bağımsız olmayı gerektirir.
3. Eleştirel düşünme yeni düşüncelere açık olmayı gerektirir.
4. Eleştirel düşünme düşünceleri destekleyen delilleri ve nedenleri dikkate almayı gerektirir.
5. Eleştirel düşünme organizasyonu gerektirir.

Eleştirel düşünme eğitimi öğrencilere şu becerileri kazandırmayı amaçlar:
• Gerçekler ve iddialar arasındaki farklılığı ayırt edebilme
• Kaynak güvenirliliğini test etme
• İlgisiz bilgilerle ilgili bilgileri ayıklama becerisi
• Önyargı ve bilişsel hataların farkında olma
• Tutarsız yargıların farkına varma
• Etkili soru sorma becerisi
• Sözel ve yazılı dilin etkin kullanımı
• Düşünmeyi düşünme yeteneği (metacognition- üst biliş)

b. Yaratıcı düşünme:

Yaratıcılık tüm insanlarda vardır ve yaşamın ortaya çıkardığı sorunları yorumlamak ve çözebilmek için kullanılan bir güçtür. İnsanın yaratması var olanın yeni adaptasyon ve kombinasyonlarını üretmesi veya değiştirmesi ile olur. Genel olarak yaratıcılık “sorunlara, aksaklıklara, bilgi eksikliklerine, kayıp öğelere, uyumsuzluğa karşı duyarlı olma, güçlüğü tanımlama, güçlüğe çözüm arama ve kestirimde bulunma” olarak tanımlanır.
Yaratıcı düşünce, anlık bir ilham ya da aniden beliren bir fikir olarak değerlendirilir ve zihnin bilinçsiz, kontrolsüz durumlarında kendini gösterir. Fakat yaratıcı düşünme süreci, bundan daha fazlasını gerektirir. İlham gelinceye kadar mutlaka bilinçli ya da bilinçsiz bir düşünme süreci geçirilir.

c. İletişim Becerisi:
İletişim becerisi; konuşma, dinleme, okuma, yazma gibi sözel ve vücut dili işaret dili gibi sözel olmayan iletişim becerilerini etkili ve bulunduğu ortama uygun olarak kullanmayı kapsar. Bulunduğu ortama uygun olarak kullanması gereken konuşma üslûbunu belirleme, uygun şekilde hitap etme, vücut dilini gerektiği yerde gerektiği ölçüde kullanma, aktif olarak dinleme, söz hakkı verme, grup içersinde etkin bir şekilde arkadaşlarıyla etkileşim içerisinde olma, okurken etkin ve hızlı bir şekilde okuma, okuduğunu anlama ve eleştirme, yazarken ve konuşurken hedef kitleye uygun üslûp kullanma, kendi ve başkalarının yazdıklarını eleştirme gibi alt becerileri içerir.

d. Araştırma-Sorgulama Becerisi:
Araştırma becerisi; doğru ve anlamlı sorular sorarak problemi fark etme ve kavrama, problemi çözmek amacıyla neyi ve nasıl yapması ile ilgili araştırma plânlaması yapma, sonuçları tahmin etme, çıkabilecek sorunları göz önüne alma, sonucu test etme ve fikirleri geliştirmeyi kapsar. Anlamlı tahminde bulunma, uygun araştırma ortamına karar verme, araştırmada ne tip ve ne kadar delil toplaması gerektiğine karar verme, bilimsel yaklaşımı kullanarak araştırmayı plânlama, nasıl gözlem ve kıyas yapacağını belirleme, araç gereç kullanma, doğru ve hassas ölçümler yapabilme, sonuçları sunma yollarını belirleme, sonuçların tekrar incelenmesi gerekip gerekmediğine karar verme, bulunanlarla asıl fikrin bağlantısını kurma, bulunanları uygun bir dille ifade etme, verileri ortaya koyma, sonucu destekleyici verilerin yeterliliğine karar verme, bulunanların ilk beklentileri karşılayıp karşılamadığına karar verme gibi alt becerileri içerir.

e. Problem Çözme Becerisi:
Problem çözme becerisi; öğrencinin yaşamında karşısına çıkacak problemleri çözmek için gerekli olan beceriyi kapsar. Alt becerileri ise şöyle sıralanabilir; problemin anlaşılması, gerekirse alt basamakların ya da problemin köklerinin bulunması, problemi uygun şekilde çözmek için plânlama yapma, işlemler sırasında çalışmaların gözlenmesi, gerektiğinde stratejilerin ve plânların değiştirilmesi, yöntemlerin sınanması, çözüm aşamasında elde edilen veri ve bilgilerin değerlendirilmesi, çözüme ulaşılınca çözümün anlamlılığının ve işe yararlılığının değerlendirilmesini ve yeni problemleri fark etmesini içerir.

f. Bilgi Teknolojilerini Kullanma Becerisi:
Bilgi teknolojilerini kullanma becerisi; bilginin araştırılması, bulunması, işlenmesi, sunulması ve değerlendirilmesinde teknolojiyi kullanabilme becerilerini kapsar. Bilgi teknolojilerini yerinde kullanma konusunda doğru karar verme, bilgi teknolojilerini kullanırken plânlama yapma, bu teknolojilerin kullanılması için gerekli becerilere sahip olma, bu kaynaklardan bilgiye ulaşma, taranan bilgilerin işe yararlılığını sezme ve ayırma, ayrılan bilgileri analiz etme, işe yarayanları seçme, seçilen bilgileri değerlendirme, sonuca varma, sonucu uygun formda sunma ve yeni alanlarda kullanma alt becerilerini içerir.

g. Girişimcilik Becerisi:
Girişimcilik; sosyal ilişkilerde, iletişimde, iş dünyasında ve benzeri alanlarda gerekli ve etkili davranışları uygun bir şekilde ve uygun zamanda ortaya koymak veya talep görebilecek bir ürünü veya hizmeti daha iyi üretebilmek ya da pazarlayabilmek amacıyla yeni bir sistem kurmak için gerekli olan becerilerdir. Girişimcilik; empati kurma, insan ilişkilerinde uyumlu davranışları gösterebilme, plan yapma, planlarını uygulayabilme, risk alma; herhangi bir alanda ihtiyaç duyulabilecek bir ürünün gerekliliğini sezme, ürünü planlama, üretme, pazar araştırması yapma, pazarlayabilme gibi alt becerileri içerir.

h. Türkçeyi Doğru, Etkili ve Güzel Kullanma Becerisi:
Türkçeyi doğru, etkili ve güzel kullanma becerisi; okuduğunu, dinlediğini, gördüğünü, doğru, tam ve hızlı olarak anlayabilme; duygu, düşünce, hayal ve isteklerini açık ve anlaşılır bir şekilde eksiksiz ifade edebilme, Türkçenin kurallarına uygun cümleler kurma, zengin bir söz varlığına sahip olma ve estetik bir bakış açısı kazanma gibi alt becerileri içerir.
Etiketler: Hiçbiri Etiket Ekle / Düzenle
Kategoriler
Kategorisiz

Yorum

“Bir mıh, bir nal kurtarır, bir nal bir at kurtarır, bir at, bir atlı kurtarır, bir atlı bir savaş kurtarır, bir savaş bir vatan kurtarır.”